Lügensteine van Beringer
Object numberF 16390
TitleLügensteine van Beringer
Creator J.G. von Eckhart (vervaardiger)
J. I. Roderique (vervaardiger)
J. I. Roderique (vervaardiger)
Label<p style="margin-bottom:0cm;line-height:normal;vertical-align:baseline;"><span style="font-size:12.0pt;">Deze vreemde, wat kinderlijk vormgegeven reliëfs staan bekend als de ‘liegstenen’, of <em>Beringer’s Lügensteine</em>. Johann Beringer is hoofd van de medische faculteit van Würzburg, en gefascineerd door fossielen. In 1725 vindt hij met enkele studenten ongeveer 2.000 stenen met figuren van dieren, planten, planeten en zelfs Hebreeuwse letters. De hoogleraar ziet wel dat deze stenen anders zijn dan gewone fossielen, maar kan geen andere verklaring bedenken dan dat ze door de natuur gevormd moeten zijn. Hij schrijft hierover uitvoerig in zijn <em>Lithographiae Wirceburgensis</em> (1726). </span></p><p style="margin-bottom:0cm;line-height:normal;vertical-align:baseline;"><span style="font-size:12.0pt;"> </span></p><p style="margin-bottom:0cm;line-height:normal;vertical-align:baseline;"><span style="font-size:12.0pt;">Helaas: de stenen zijn een hoax, gemaakt door een afgunstige collega die ze door studenten heeft laten begraven. Beringer ontdekt het bedrog, maar met zijn reputatie komt het nooit meer helemaal goed. Slechts 500 originele liegstenen bleven bewaard. In de Tweede Fossielenzaal kun je er zes van dichtbij bestuderen. </span></p>
Liegende stenen
Johann Bartholomaeus Adam Beringer was hoofd van de medische faculteit aan de Universiteit van Würzburg. Hij was geïnteresseerd in fossielen in de toenmalige betekenis van het woord: voorwerpen die opgegraven waren uit de aarde. Zijn aandacht ging uit naar figuurstenen, stenen met herkenbare vormen.
In 1725 vond hij met enkele studenten ongeveer 2.000 stenen in een berg bij Wüzburg, waaronder figuren die leken op dieren, planten, sterren en planeten en sommige zelfs op Hebreeuwse letters. Beringer zag wel degelijk het verschil tussen de ‘echte’ fossielen en deze figuurstenen, maar kon geen andere verklaring geven dan dat ze door de natuur gevormd waren. Na het uitbrengen van een boek ontdekte hij het bedrog. Een afgunstige collega had de figuren laten snijden en door studenten laten begraven om hem een poets te bakken. Er kwam een proces waarin Beringers naam werd gezuiverd. De boeken werden vernietigd, maar een exemplaar kwam toch in de bibliotheek van Teylers terecht. De figuurstenen kwamen bekend te staan als Beringer’s Lügensteine. Ongeveer 500 exemplaren zijn bewaard gebleven, waarvan zes in Teylers. Waarschijnlijk kreeg museumdirecteur Martinus van Marum een exemplaar op een van zijn reizen cadeau en werden de anderen later aangeschaft.
Zie ook: Teylers Magazijn 29, winter 1990, pag. 11-16
Liegende stenen
Johann Bartholomaeus Adam Beringer was hoofd van de medische faculteit aan de Universiteit van Würzburg. Hij was geïnteresseerd in fossielen in de toenmalige betekenis van het woord: voorwerpen die opgegraven waren uit de aarde. Zijn aandacht ging uit naar figuurstenen, stenen met herkenbare vormen.
In 1725 vond hij met enkele studenten ongeveer 2.000 stenen in een berg bij Wüzburg, waaronder figuren die leken op dieren, planten, sterren en planeten en sommige zelfs op Hebreeuwse letters. Beringer zag wel degelijk het verschil tussen de ‘echte’ fossielen en deze figuurstenen, maar kon geen andere verklaring geven dan dat ze door de natuur gevormd waren. Na het uitbrengen van een boek ontdekte hij het bedrog. Een afgunstige collega had de figuren laten snijden en door studenten laten begraven om hem een poets te bakken. Er kwam een proces waarin Beringers naam werd gezuiverd. De boeken werden vernietigd, maar een exemplaar kwam toch in de bibliotheek van Teylers terecht. De figuurstenen kwamen bekend te staan als Beringer’s Lügensteine. Ongeveer 500 exemplaren zijn bewaard gebleven, waarvan zes in Teylers. Waarschijnlijk kreeg museumdirecteur Martinus van Marum een exemplaar op een van zijn reizen cadeau en werden de anderen later aangeschaft.
Zie ook: Teylers Magazijn 29, winter 1990, pag. 11-16
Production placeWürzburg, Duitsland
Production dateca. 1725
Production period18de eeuw
Object namefossiel, nagebootst
Object categoryFossilSpecimen
Scientific (common) nameLügensteine (Liegstenen)
Collection placeEurope | Germany | Bavaria | Würzburg
Documentation
CopyrightCollectie Teylers Museum
