Portret van Henriëtte Eclasina Geertruida Vinju-Heije (1803-1858)

Deze twee fraaie portretten demonstreren waarom Jan Adam Kruseman behoorde tot de meest gevierde portretschilders van zijn tijd. De voorgestelden zijn Adrianus Vinju en zijn echtgenote Henrina Heije. De echtgenoot, die in 1837 werd geportretteerd, houdt in één hand een ganzenveren pen. Op tafel staat een inktpot met daaronder een onvoltooide brief. Zijn vrouw, die drie jaar eerder werd geschilderd, is voorgesteld in voor die tijd modieuze kleding en met fraai opgestoken haar. In haar hand zien wij een brief die zij van haar echtgenoot ontvangen heeft, gemerkt 'Zee-post Den Helder 26 okt.' Het is niet bekend wanneer Henrina Heije met Adrianus Vinju trouwde, maar duidelijk is dat zij in de jaren 1833-'34 in Nederland verbleef, terwijl haar echtgenoot in Nederlands-Indië was. Hij was een ambtenaar bij de Hoofddirectie van Financiën van het Ministerie van Koloniën te Batavia. De klimop, die op beide portretten voorkomt, symboliseert de huwelijkse trouw.
De dertigjarige Henriëtte Vinju is door Jan Adam Kruseman geheel volgens de laatste mode geportretteerd in een grijze japon met wijde mouwen en ruime kanten kraag. Ook haar grote oorhangers en de krulpartijen in haar kapsel waren heel modieus. Ondanks die rijke uitdossing is Kruseman er goed in geslaagd de aandacht uit te laten gaan naar het gezicht van de geportretteerde.
De populaire societyportrettist Jan Adam Kruseman schilderde in 1834 dit portret van Henriëtte Eclasina Geertruida Vinju-Heije (1803-1858). De dertigjarige Henriëtte is door hem afgebeeld als het welgestelde lid van de Nederlandse elite dat zij ongetwijfeld was. Ze is geheel volgens de laatste mode van haar tijd gekleed in een grijze satijnen japon met de voor die periode kenmerkende, zeer wijde en geplooide ‘Donna Maria’-mouwen waar de randen van haar kanten ‘canezou’-kraag ruim overheen vallen. De ingetogen tinten van Henriëttes kleding vormen een rustige ondergrond voor haar kostbare, met robijn of rood email ingezette gouden broche, ketting en gesp, die gezamenlijk weer een combinatie vormen met haar oorbellen. Zulke grote oorhangers waren op dat moment zeer in de mode, evenals de krulpartijen in haar kapsel. Henriëttes kasjmieren sjaal ligt nonchalant om haar heen gedrapeerd, klaar om te worden omgeslagen als het koeler wordt.
Het is opvallend hoe Kruseman er ondanks deze rijke uitdossing toch goed in is geslaagd de aandacht boven alles uit te laten gaan naar het gezicht van de geportretteerde. Pas later valt op dat zij in haar hand een brief houdt, met aan de buitenkant een rood stempel met als opschrift ‘Zee-brief Den Helder 26 Oct.’ Het nog net leesbare onderschrift ‘Vinju’ maakt duidelijk dat deze overzeese post afkomstig moet zijn van haar man Adrianus Anthonij Vinju (1799-1860), die werkzaam was als ambtenaar in Nederlands-Indië. Het ligt voor de hand om te denken dat 26 oktober een gedenkwaardige datum voor het echtpaar moet zijn geweest, die het vermelden op het schilderij waard was. In elk geval was het niet de datum van hun huwelijk, dat had plaatsgevonden in Batavia op 27 april 1823.
Volgens het werkboek waarin Kruseman de administratie van zijn schilderijen bijhield, ontving hij de opdracht voor dit portret in 1833 en werd het in het jaar erna afgeleverd op 21 februari. De prijs die hij voor het schilderij rekende was tweehonderd gulden. Op 17 maart 1834 ontving hij in totaal 255,25 gulden, waarmee ook de kosten voor vernis, lijst, kist en verpakking gedekt werden. Hiermee was Krusemans verbintenis met het echtpaar Vinju-Heije echter niet beëindigd. Drie jaar later schilderde hij ook een portret van Adrianus Vinju, als pendant bij dit schilderij van zijn echtgenote (cat. XX).